योगासन् र प्राणायामको ज्ञान

योग को आठ अंग हुन्छ जसमा पाच अंग बाहिरी तीन अंग भित्री हुन्छ
बाहिरी अंग :-
१ यम
२ नियम
३ आसन
४ प्राणायाम
५ प्रत्याहार

भित्रि अंग :-
१ ध्यान
२ धारणा
३ समाधि

बाहिरी अंग :-
१ यम :- काम आदि वासना लाई आफूबाट टाढा राखने, कुनै पनि प्राणीको हत्या हिंसा नगर्ने, झुटो नबोल्ने मनबाट कुनै पनि वस्तुको चोरी नगर्ने, गलत शब्दको उचारण नगर्ने ,सधै आफु लाई मधुर बनाउने !
२ नियम :- शरीर र मन लाई पबित्रता राखने ,क्रोध , मोह लाई त्याग्ने हरपल आफुलाई प्रसन्नचित र संतुस्ट राखने कमबोल्ने बानि बसाल्ने फुर्सदमा ज्ञान बर्द्धक किताब अध्यन गर्ने !
३ आसन :- स्वस्थ लाभ को लागि कुन आसन कसरी गर्ने , कसरी र कुन आसन गर्दा आनन्द को साथै लाभ प्राप्त हुन्छ
४ प्राणायम :- स्वास-प्रस्वास को स्वाभाविक गति लाई नियमित गर्ने तथा रोकेर बराबर गर्ने
५ प्रत्याहार:- जव इन्द्रियमा आफ्नो बिषेस ध्यान दियर निराकार रुपको ध्यान गरिन्छ तव यो इन्द्रियमा पूर्ण अधिकार हुन्छ

भित्रि अंग :- 
१ धारणा:- जो व्यक्ति धारण गर्न लाई पूर्ण शक्ति हुन्छ त्यो व्यक्ति धारणा मा सफल हुन सक्छ आफ्नो मन लाई जित्न सक्छ !
२ ध्यान :- आफ्नो आत्मा लाई एकाग्रचित्त ले परत्पर परम ब्रम्म परम्परमेश्वर निराकार रुपी परमात्मा को ध्यानमा लिनहुने !
३ समाधि :- जो मानिस आफ्नो जीव स्वरूप आत्मा मा लिन भयर समाधि गर्न सक्छ उही आत्मा ले समाधि को अनुभव गर्छ यसमा सच्चिदानंद अर्थात् सत् आनन्द को प्राप्ति गर्ने जीवन को अन्तिम लक्ष्य हो !

शेयर